Noho io fomba tandrefana io dia fanao mahazatra, amin'ny sehatry
ny tantara, ny manavaka ny zava-nitranga talohan'ny nahaterahan'i
Jesosy Kristy amin'ny niseho taty aoriana. Amin'ny teny frantsay
dia tondroina amin'ny hoe "avant J.C." na koa "av.
notre ère" ny voalohany ary "après J.C."
na "ap. notre ère" ny faharoa. Ny mahavantana
indrindra ireo manam-pahaizana eran-tany (ary hatramin'ireo Frantsay
indraindray!) anefa ankehitriny dia ny fanafohezana avy amin'ny
teny anglisy. Izany hoe ny B.C. (Before Christ) ho an'ny talohan'i
Kristy ary A.D. (avy amin'ny "Anno Domini" na Taonan'ny
Tompo) ho an'ny taty aoriana.
Koa mipetraka ary ny fanontaniana : mba inona kosa no tokony ho
arahintsika? Ankehitriny mantsy dia mazava fa na dia ny tantarantsika
Merina samy irery aza dia tsy azo atomboka intsony amin'ny taonjato
faha-16 araka ny fanao mahazatran'ireo "malgachisants" mpanabotry saina
miambo ho "manam-pahaizana" momba ny tantaran'i Madagasikara.
Ny antony dia satria efa aman'arivony taona maro talohan'izany
no azo fantarina ny tantaran-drazantsika amin'ny maha-mpikambana
amin'ny fianakaviam-be nusantara azy. Ka noho izany dia voatery
tsy maintsy mba manana fitaovana tonga lafatra koa isika amin'ny
fomba famelarana ny zava-niseho nandritr'izay ela be izay.
Voalohany indrindra dia azontsika atao ny manaraka tsotra izao
ny fanao amin'ny teny anglisy izay lasa tsikelikely fanao iraisam-pirenena.
Tsy misy maharatsy azy koa anefa raha mba mikaroka izay mety amin'ny
tenintsika manokana isika. Izany hoe ohatra T.K. (Talohan'i
Kristy) ho an'ny B.C. ary A.T. (Andron-Tsika na Aorinan'ny
Tompo) ho an'ny A.D.
Manaraka izany, momba ny fanisana ny arivo taona (ang. "millenary")
dia azo atao ny mampiasa ny "taon'arivo" (na taonarivo),
izay mirindra indrindra amin'ny "taonjato". Ny "dimy
arivo taona Talohan'i Kristy" ohatra izany dia azo lazaina
koa hoe taonarivo faha-5 T.K., ary ny "arivo
taona voalohany aorinan'ny nahaterahan'i Kristy" dia taonarivo
voalohany A.T. tsotra izao.
Antenaina ary fa tsy ho ela dia ho zatra tanteraka amin'izany
fanao izany ny Merina rehetra satria koa izany mba mampiseho fa
efa afaka manondro ny toerana misy ny tantaram-pirenentsika manokana
eo amin'ny sehatry ny tantaran'izao tontolo izao isika.
Miverina any
amin'ny takila fanolorana
Ny eritreritrao...